Keloğlan (1989)
Anadolu Masal Geleneğini Commodore 64 Metin-Grafik Ayrıştırıcısına Uyarlayan Türkçe Macera Oyunu
Derya Yalazkan yönetiminde Ahmet Ergen ve Ilgaz Akbaş'ın teknik katkılarıyla Incentive Software'in Graphic Adventure Creator (GAC) aracı kullanılarak geliştirilen ve 1989 yılında İstanbul merkezli Byte Bilgisayar tarafından manyetik kaset formatında satışa sunulan Keloğlan, Commodore 64 için üretilmiş Türkçe resimli metin macera oyunudur. Geleneksel Anadolu masal kahramanını yaklaşık otuz odalı bir komut ayrıştırıcı kurgusuna taşıyan yapım, iletişim ve oyun tarihi araştırmalarında Türkiye'de ticari olarak perakende satışa çıkarılan ilk bilgisayar oyunu olarak belgelenmektedir.
Graphic Adventure Creator Mimarisi ve Anadolu Masal Anlatısının Uyarlanması
1989 yılında İstanbul'un Kadıköy ilçesindeki Byte Bilgisayar bünyesinde Derya Yalazkan öncülüğünde Ahmet Ergen ve Ilgaz Akbaş'ın katkılarıyla hazırlanan Keloğlan, İngiliz yayıncı Incentive Software için Sean Ellis tarafından 8-bit ev bilgisayarları üzerinde kodlanan 1986 tarihli Graphic Adventure Creator (GAC) geliştirme yazılımı kullanılarak inşa edildi. Commodore 64 donanımının 64 kilobaytlık bellek sınırları içinde çalışan GAC altyapısı, ekranın üst bölümünde vektör çizgiler ve renk dolgularıyla oluşturulan sabit mekan görsellerini alt bölümdeki Türkçe metin ayrıştırıcı penceresiyle birleştirmeye olanak tanıdı; karakter tabloları ve sözlük dizinleri KUZEY, İNCELE, AL ve AÇ gibi Türkçe yön ile emir kiplerini işleyecek biçimde uyarlandı. Anlatı düzleminde oyuncu, Anadolu sözlü kültüründeki masal figürü Keloğlan'ı yöneterek köy, orman ve şato mekanlarına yayılan yaklaşık otuz bağlantılı odada ilerler; büyücülerin yönelttiği bilmeceleri yanıtlar, envanter nesnelerini doğru sıralamayla kullanır ve büyü uykusundaki prensesi uyandırmaya çalışır. Metin ayrıştırıcısının kelime haznesi ve oda geçiş kuralları, klavyeden girilen kısa Türkçe emir cümlelerini bellek taşmasına yol açmadan denetleyecek şekilde sıkıştırılmış veri tabloları üzerinde yapılandırıldı.
Kaset Perakende Dağıtımı, 64'ler Dergisi Kayıtları ve Arşivsel Koruma
Byte Bilgisayar, Keloğlan yapımını Commodore Datasette uyumlu manyetik kaset üzerinde paketleyerek hem Kadıköy Yazıcıoğlu İş Hanı'ndaki dükkanında elden hem de Abdurrahman Pala editörlüğünde yayımlanan aylık 64'ler dergisindeki posta siparişi ilanları aracılığıyla Türkiye genelinde ticari satışa çıkardı; 64'ler dergisi ayrıca metin tabanlı macera söz dizimine aşina olmayan okurlar için tanıtım yazıları ve çözüm ipuçları yayımladı. 1989 itibarıyla Türkiye'de bilgisayar yazılımlarını koruyan özel bir telif mevzuatı bulunmadığından geliştirici ekip, oyun içindeki büyücünün yönelttiği bir soruya doğru yanıt olarak yayıncı firmanın adı olan 'Byte' kelimesinin girilmesini zorunlu kılan öz-göndergesel bir bulmaca yerleştirdi. Mutlu Binark ve Günseli Bayraktutan Sütcü (2008) ile Ceyda Ilgaz Büyükbaykal ve İnci Abay Cansabuncu (2020) dahil olmak üzere iletişim ve dijital oyun tarihi literatüründe Türkiye'deki ticari oyun üretiminin başlangıç noktası olarak sınıflandırılan eserin günümüze ulaşan kaset kayıtları, retro bilgisayar arşivcileri tarafından sayısallaştırılarak emülatör ortamında korunmuştur. Böylece kaset tabanlı dağıtım modeli, ithal oyun kopyalarının egemen olduğu bir pazarda telifli Türkçe macera kurgusunun ticari olarak uygulanabilirliğini somut biçimde test etmiş oldu.