GAP GAME ARCHIVE PROJECT

Kadıköy Yazıcıoğlu İş Hanı Bilgisayar Kültürü (1985)

İstanbul'da Ev Bilgisayarı Ticareti, Donanım Onarımı ve Demoscene Paylaşımının Merkezi Olan Çok Katlı İş Hanı

Turkey · 1985 · culture

İstanbul'un Anadolu Yakası'ndaki Kadıköy Rıhtım bölgesinde yer alan çok katlı ticari yapı Yazıcıoğlu İş Hanı, 1980'lerin ortalarından 2000'li yıllara uzanan süreçte Türkiye'de ev bilgisayarı donanım servisi, yazılım dolaşımı ve demoscene buluşmalarının başlıca fiziksel merkezlerinden biri haline geldi. Byte Bilgisayar ve Compu-Gen gibi ZX Spectrum, Commodore 64, Amiga ve sonrasında OEM PC dükkanlarını barındıran yapı, medya sosyolojisi bakımından Varşova'daki Grzybowska pazarı veya Cakarta'daki Glodok ile benzer bir işlev üstlendi.

Kadıköy Yazıcıoğlu İş Hanı Bilgisayar Kültürü (1985)

Kadıköy'de 8-Bit ve 16-Bit Ev Bilgisayarı Ticaretinin Mekânsal Yoğunlaşması

İstanbul'un Anadolu kıyısındaki Kadıköy vapur iskeleleri ile otobüs duraklarına yürüme mesafesindeki Başçavuş Sokak üzerinde bulunan Yazıcıoğlu İş Hanı, kuruluş yıllarında genel elektronik tamircilerine ve küçük atölyelere ev sahipliği yapan çok katlı standart bir ticari pasaj görünümündeydi. 1985–1986 yıllarından itibaren Sinclair ZX Spectrum ve Commodore 64 bilgisayarların Türkiye'deki kentli hanelere girmesiyle birlikte aralarında Byte Bilgisayar ve Compu-Gen gibi işletmelerin de bulunduğu uzmanlaşmış mikro bilgisayar satıcıları binanın üst katlarında dükkanlar açarak dar merdiven sahanlıklarını ve koridorları yoğun bir teknoloji çarşısına dönüştürdü. 1980'lerin sonları ve 1990'ların başlarındaki Commodore Amiga döneminde öğrenciler, amatör kullanıcılar ve genç programcılar ellerinde 3,5 inçlik disket kutularıyla İstanbul'un farklı semtlerinden buraya gelir; tezgah üzerindeki kalın katalog klasörlerinden yeni ulaşan Avrupa oyunlarını ve yardımcı yazılımları seçip boş disketlere çektirir, 512 kilobaytlık ek bellek kartları taktırır, Datasette kafa ayarı ve Commodore 1084 monitör onarımı yaptırırdı. Ev içi internet erişiminin henüz bulunmadığı bu yıllarda han, The Laughing Crows, Section 47 ve Nightmare gibi Türkiye demoscene gruplarının hafta sonları yüz yüze buluşup MOD müzikleri ve assembly kodları paylaştığı bir ağ işlevi gördü.

OEM PC Dönüşümü, Optik Medya Ticareti ve Medya Sosyolojisi Bağlamındaki Yeri

Commodore International şirketinin 1994 yılındaki iflası ve 16-bit Amiga yazılım pazarının küçülmesinin ardından Yazıcıoğlu İş Hanı içerisindeki dükkanlar toplama x86 IBM PC uyumlu donanım bileşenleri, ses kartları, üç boyutlu grafik hızlandırıcılar ve optik CD-ROM dağıtımı etrafında yeniden yapılanmaya gitti; 1990'ların sonuna gelindiğinde basın taramaları bina içinde ve hemen çevresinde yüzden fazla bilgisayar işletmesinin faaliyet gösterdiğini kaydetti. Karşılaştırmalı medya tarihi ve Türkiye'deki dijital oyun sosyolojisi çalışmalarında — Mutlu Binark ve Günseli Bayraktutan Sütcü'nün (2008) saha değerlendirmeleri dahil olmak üzere — Kadıköy Yazıcıoğlu İş Hanı (Avrupa Yakası'ndaki Mecidiyeköy ve Sirkeci pasajları ile Ankara Maltepe Pazarı ile birlikte) Varşova'daki Grzybowska bilgisayar pazarı veya Cakarta'daki Glodok ve Mangga Dua merkezleriyle aynı yapısal konumda değerlendirilir. Düşük maliyetli kayıt dışı kaset, disket ve CD kopyalama pratikleri bir yandan orta gelirli hanelerin Deluxe Paint gibi tasarım araçlarına, derleyicilere ve uluslararası oyun türlerine erişimini genişleterek erken dönem bilişim okuryazarlığını beslerken diğer yandan telifli perakende gelirlerini daraltmış; bu yapı 2000'lerin sonlarında geniş bant dijital dağıtımın yaygınlaşmasıyla dönüşüme uğramıştır.

Verification Sources