GAP GAME ARCHIVE PROJECT

Abandonware ve Sahipsiz Dijital Oyun Koruma Kültürü (1997)

Manyetik Disket Çürümesine Karşı Gönüllü Arşivcilik, Home of the Underdogs ve GOG Çağına Giden Yol

United States · 1997 · culture

Şubat 1997'de Peter Ringering'in terimi ilk kez kavramsallaştırıp Abandonware Ring ağını kurmasıyla başlayan abandonware hareketi; geliştirici stüdyosu kapanmış, yayıncısı dağılmış ve ticari satışı tamamen durmuş klasik MS-DOS, Amiga ve Apple II oyunlarını yok olmaktan kurtaran gönüllü dijital koruma kültürüdür. Home of the Underdogs ve Abandonia gibi arşiv siteleriyle binlerce unutulmuş yapıtı yaşatarak GOG.com gibi yasal platformlara zemin hazırlamıştır.

Abandonware ve Sahipsiz Dijital Oyun Koruma Kültürü (1997)

Yetim Telif Hakları, Manyetik Bit Çürümesi ve Gönüllü Etik Kuralları

1990'ların ikinci yarısında Windows 95, CD-ROM ve 3B hızlandırıcı kartların yükselişiyle birlikte on binlerce 5.25 ve 3.5 inçlik disket oyunu raflardan silindi; üstelik şirket iflasları ve karmaşık satın almalar yüzünden pek çok klasiğin telif sahibinin kim olduğu bile belirsizleşti (yetim eser sorunu). Yasal gri bölgede faaliyet göstermesine karşın ticari korsanlıktan (warez) keskin biçimde ayrılan abandonware topluluğu sıkı bir özdenetim etiği benimsedi: Hak sahibi herhangi bir yayıncı oyunu yeniden satışa sunduğunda veya kaldırma bildirimi gönderdiğinde indirme bağlantıları derhal siliniyor, kılavuzlar ve kutu taramaları titizlikle belgeleniyordu.

Home of the Underdogs'tan DOSBox ve GOG.com Devrimine

Taylandlı yazar ve arşivci Sarinee Achavanuntakul'un 1998'de kurduğu Home of the Underdogs (HOTU) ile 1999 tarihli Abandonia, yalnızca dosya barındıran depolar değil; ticari başarı yakalayamamış yenilikçi oyunları akademik derinlikte inceleyen ansiklopedik kütüphaneler olarak milyonlarca oyuncuyu oyun tarihiyle tanıştırdı. 2001'de ScummVM ve 2002'de DOSBox emülatörlerinin geliştirilmesi bu kurtarılmış arşivleri modern bilgisayarlarda tekrar oynanabilir kıldı; 2008'de CD Projekt'in kurduğu DRM'siz GOG.com (Good Old Games) ve Internet Archive koleksiyonları ise abandonware hareketinin koruduğu mirası yasal ve ticari bir restorasyon endüstrisine dönüştürdü.

Verification Sources